Bir görsel veya video yapay zeka üretimi mi? Nasıl anlarsınız?

AB’nin etiket zorunluluğu yürürlükte, ancak etiketsiz içerik hâlâ dolaşımda. Doğrulama için birkaç pratik yöntem var.

Üretken yapay zeka araçları hızla gelişirken sosyal medyada gördüğümüz içeriklerin hangisinin gerçek olduğunu ayırt etmek zorlaştı. AB’nin 2 Ağustos’ta yürürlüğe giren kuralları etiketlemeyi zorunlu kılsa da mevcut sistemler için aralık ayına kadar geçiş süresi var; ayrıca kural AB dışındaki üreticileri kapsamıyor.

Şunu baştan belirtmek gerekir: hiçbir yöntem yüzde yüz kesinlik vermez. Modeller geliştikçe eski ipuçları geçerliliğini yitiriyor. Bu nedenle tek bir işarete değil, birden fazla sinyalin bir araya gelmesine bakmak daha güvenilir.

Kontrol yöntemleri

• Kaynağa gidin. En etkili yöntem teknik değil, gazetecilik refleksidir: içeriği ilk kim paylaşmış, doğrulanmış bir hesap mı, aynı olay başka kaynaklarda var mı?
• Videolarda senkronizasyona bakın. Ağız hareketleri ile ses arasındaki hafif kayma, gözler çevresindeki doğal olmayan kenar efekti ve yüz ile boyun arasındaki renk tutarsızlığı deepfake içeriklerin bilinen teknik belirtileridir.
• Detaylara yakınlaşın. Yazılar, saat kadranları, takılar, gözlük çerçeveleri ve arka plandaki tekrar eden desenler yapay zeka üretimi görsellerde hâlâ sık sık tutarsızlık gösterir.
• Meta veriye bakın. Kamera markası, çekim tarihi ve konum bilgisi taşımayan görseller tek başına şüpheli sayılmaz (platformlar bu veriyi siler) ancak C2PA gibi içerik kimliği standartlarını okuyan araçlar üretim geçmişini gösterebilir.
• Tersine görsel arama yapın. İçerik daha eski bir olaya aitse ya da farklı bir bağlamda yayımlanmışsa bu arama çoğu zaman ortaya çıkarır.
• Yatırım ve bağış çağrılarına ayrı şüpheyle yaklaşın. Tanınan bir ismin yatırım tavsiyesi verdiği videolar, deepfake dolandırıcılığının en yaygın biçimlerinden biri. Doğrulanmış hesap veya kurumsal site üzerinden teyit etmeden hareket etmeyin.

Haber sitesi işletiyorsanız bu konunun bir de yayıncı tarafı var: AB kuralları, editoryal denetimden geçmeden yayımlanan ve kamu yararını ilgilendiren yapay zeka üretimi içeriklerin okura bildirilmesini gerektiriyor. Editör denetiminden geçen içerikler bu yükümlülüğün dışında.

Kaynaklar: Avrupa Komisyonu 50. madde rehberi, Google SynthID, C2PA standardı, adli bilişim uzmanı değerlendirmeleri; Techinside, DefiHukuk derlemesi, Teyit.